D. Panasiuk
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Wydział Biologii i Nauk o Środowisku, Warszawa, PL

ANALIZA PRZEPŁYWU SUBSTANCJI DLA RTĘCI W POLSCE W 2015 R


Analiza przepływu substancji (SFA) jest niezbędna do prowadzenia właściwej polityki ekologicznej. Produkcja energii elektrycznej i ciepła jest głównym źródłem emisji rtęci do powietrza w Polsce (5,3 Mg rocznie). Kolejne źródła tej emisji to pozostałe sektory przemysłowe (4,3 Mg) oraz procesy spalania w sektorze mieszkaniowym i usługowym (1,0 Mg). Innymi źródłami emisji do powietrza są użytkowanie produktów zawierających rtęć (0,8 Mg) oraz praktyka dentystyczna i kremacja zwłok (0,3 Mg). Z wyemitowanego ładunku 11,7 Mg rtęci większość (7,8 Mg) deponuje się w glebie, a pozostały strumień jest transportowany za granicę. W oparciu o dane E-PRTR dla roku 2014, zrzuty rtęci do wód wyniosły 1,86 Mg, głównie z dużych i średnich zakładów przemysłowych (1,51 Mg), a reszta z komunalnych oczyszczalni ścieków z dużych miastach (0,36 Mg). Osady ściekowe z oczyszczalni ścieków przekazywane do rolnictwa są źródłem emisji rtęci do gleby (0,31 Mg). Innym źródłem emisji są uwolnienia rtęci do wód i gleby z wypełnień amalgamatowych w grzebanych zwłokach (0,16 Mg). Znaczący strumień rtęci trafiający do odpadów jest związany ze użytkowaniem produktów zawierających rtęć (6,6 Mg rtęci w produktach wprowadzanych na rynek w roku). Ładunek 1,7 Mg rtęci jest transferowany do komunalnych składowisk odpadów, a kolejne 3,7 Mg jest odzyskiwane i bezpiecznie składowane. Kolejny znaczący ładunek rtęci w odpadach (10,0 Mg/rok) pochodzi z praktyki dentystycznej. Połowa strumienia rtęci (4,9 Mg) zawartej w amalgamacie dentystycznym jest odzyskiwana w gabinetach dentystycznych i bezpiecznie składowana. Ładunek 2,9 Mg trafia do zakaźnych odpadów medycznych, później jest unieszkodliwiany w spalarniach przemysłowych i w większości (2,6 Mg) bezpiecznie składowany.

Słowa kluczowe: analiza przepływu substancji, rtęć, powietrze, woda, gleba