R. Kozłowski1, J. Przybylska2, M. Szwed1,2
1) Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Katedra Ochrony i Kształtowania Środowiska, Kielce, PL; 2) Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytut Geografii, Kielce, PL

CHEMIZM MAŁYCH RZEK WYŻYNNYCH GÓR ŚWIĘTOKRZYSKICH – METALE CIĘŻKIE


Stężenia wybranych metali ciężkich (Pb, Cd, Co, Cr, Cu, Mn, Ni, Zn) badano w wodach sześciu małych rzek wyżynnych Gór Świętokrzyskich – Lubrzanki, Gawlicy i Belnianki (zlewnia Nidy) oraz Psarki, Czarnej Wody i Pokrzywianki (zlewnia Kamiennej). Wyznaczono osiem zlewni cząstkowych, zróżnicowanych pod względem budowy geologicznej i zagospodarowania terenu. Próby wody pobierano w cyklu miesięcznym w okresie od XI 2015 do X 2016 r. Stężenia rozpuszczonych form metali analizowano za pomocą spektrometru ICP/MS-TOF. Ustalono, że stężenia metali ciężkich nie przekraczały wartości granicznych, właściwych dla klasy I jakości wód powierzchniowych. We wszystkich rzekach najwyższe stężenia średnioroczne odnotowano dla manganu (37-622 μg·dm-3), cynku (7-22 μg·dm-3) i niklu (3-5 μg·dm-3). Stężenia miedzi i chromu były zbliżone i wynosiły od 2 do 3 μg·dm-3, z kolei średnie stężenia ołowiu, kobaltu i kadmu były niższe niż 1 μg·dm-3. W cyklu rocznym spośród głównych metali największe zróżnicowanie odnotowano dla stężeń manganu (V = 126-284%), które osiągały najwyższe wartości w okresie wiosenno-letnim. Najwyższe stężenia cynku, niklu i miedzi odnotowywano w okresie wiosennych roztopów. W artykule wskazano możliwe związki pomiędzy zagospodarowaniem terenu a dynamiką stężeń metali ciężkich w wodach powierzchniowych.

Słowa kluczowe: jakość wód, zróżnicowanie form pokrycia terenu