M.S. Brodowska, M. Kurzyna-Szklarek
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Katedra Chemii Rolniczej i Środowiskowej, Lublin, PL

OCENA BIAKUMULACJI WYBRANYCH METALI CIĘŻKICH W PRODUKTACH ROŚLINNYCH W BADANIACH MODELOWYCH


W glebach użytkowanych rolniczo w Polsce ilość miedzi mieści się w zakresie 1 – 100 mg Cu·kg-1. W roślinach miedź wpływa na rozwój i budowę tkanek, bierze udział w przemianach azotowych, jak również w syntezie białek i witaminy C. Z kolei jej niedobór powoduje zarówno ilościowe, jak i jakościowe obniżenie wartości plonów, ponadto jest przyczyną ciężkich chorób zwierząt gospodarskich. W przypadku cynku jego zawartość w rolniczych glebach Polski waha się w granicach 10 – 80 mg Zn·kg-1. W roślinach uczestniczy w syntezie białek oraz wiązaniu węglowodanów. Jest również odpowiedzialny za gospodarkę azotową, wpływając tym samym na efektywność nawożenia tym pierwiastkiem. Zarówno nadmiar, jak i niedobór miedzi oraz cynku może mieć toksyczny wpływ na wzrost roślin, a ich odpowiednia ilość w roślinach zależy między innymi od chemizacji rolnictwa. Przeprowadzono ścisły, trzyletni eksperyment wazonowy, którego celem była analiza wpływu nawożenia siarką, magnezem przy różnych stosunkach N:P:K na zawartość Cu i Zn w roślinach uprawnych. Roślinami testowymi były jare formy rzepaku, pszenicy i jęczmienia. Doświadczenie założono metodą kompletnej randomizacji na glebie pobranej z warstwy ornej gleby brunatnej o składzie granulometrycznym gliny piaszczystej. Analiza uzyskanych wyników wskazuje na znaczący wpływ nawożenia siarką i magnezem na zawartość analizowanych metali ciężkich. Eksperyment potwierdził również znaczący wpływ stosunku składników nawozowych na koncentrację Cu i Zn zarówno w organach generatywnych, jak i wegetatywnych roślin. Wzrastające dawki siarki skutkowały w większości obiektów spadkiem zawartości miedzi oraz cynku w plonie głównym i ubocznym roślin testowych.

Słowa kluczowe: miedź, cynk, nawożenie mineralne, rośliny uprawne