M.S. Brodowska, M. Kurzyna-Szklarek, T. Filipek
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Katedra Chemii Rolniczej i Środowiskowej, Lublin, PL

OCENA WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNYCH GLEB AGROEKOSYSTEMÓW W ASPEKCIE NIEZBILANSOWANEGO NAWOŻENIA MINERALNEGO


O żyzności gleb i wielkości plonów w dużej mierze decydują jej właściwości fizyczne, fizykochemiczne oraz chemiczne. Jedną z najważniejszych cech gleby jest pojemność sorpcyjna, która jest wskaźnikiem zdolności gleby do adsorpcji wymiennej kationów. Właściwość ta może być wykorzystywana do oceny poziomu troficzności gleby, stopnia zakwaszenia, jak również odporności na degradację chemiczną. Ponadto ma ona wpływ na efektywność nawożenia, co ma bardzo duże znaczenie w uprawie roślin, szczególnie na glebach intensywnie użytkowanych rolniczo, gdzie stosowane zabiegi agrotechniczne mogą mieć wpływ na tempo oraz kierunek zmian właściwości chemicznych i fizycznych gleb. Celem prowadzonych badań było określenie wpływu niezbilansowanego nawożenia mineralnego na właściwości chemiczne gleby, w tym zawartość kationów wymiennych (Ca, Mg, Na, K) oraz ich sumę, pojemność sorpcyjną gleby, a także wysycenie kompleksu sorpcyjnego kationami zasadowymi. Prowadzono czteroletnie, dwuczynnikowe doświadczenie polowe, założone metodą split plot. Gleba, na której założono eksperyment należała do IV kategorii agronomicznej – gleba ciężka, II klasy bonitacyjnej oraz kompleksu przydatności rolniczej – pszennego dobrego. Przed założeniem doświadczenia gleba odznaczała się odczynem lekko kwaśnym (pH=6.02), sumą kationów wymiennych 62,1 mmol(+)·kg-1 oraz pojemnością wymienną 81,4 mmol(+)·kg-1. Analiza uzyskanych wyników wskazuje na znaczący wpływ nawożenia mineralnego i warunków meteorologicznych na wybrane wskaźniki jakościowe gleby. Przeprowadzone doświadcznie polowe potwierdziło wpływ braku azotu, potasu, magnezu czy siarki na zawartość kationów wymiennych, pojemność sorpcyjną gleby czy wysycenie kompleksu sorpcyjnego kationami zasadowymi w glebie po zbiorze rzepaku ozimego, pszenicy ozimej, jęczmienia jarego i buraka cukrowego. Okresy suszy w trakcie sezonów wegetacyjnych oraz skrajne temperatury wyraźnie różnicowały analizowane właściwości chemiczne gleb.

Słowa kluczowe: Gleby, nawożenie mineralne, zdolność wymiany, wymienne kationy